İDİL BİRET (DEVLET SANATÇISI), PİYANO

İDİL BİRET (DEVLET SANATÇISI), PİYANO

Üç yaşında piyanoya yeteneği belli olan Ídil Biret, ilk derslerini Ankara’da Mithat Fenmen’den aldı. Cumhurbaşkanı İsmet Ínönü’nün önerisi ile TBMM’nin 1948 yılında çıkardığı özel kanunla sekiz yaşında Fransa’ya gönderildi ve büyük Fransız müzisyeni Nadia Boulanger’nin gözetiminde Paris Konservatuvarı’nda okuyarak 15 yaşında birincilikle mezun oldu. Daha sonra, 20. yüzyılın en büyük piyanistlerinden Alfred Cortot ve Wilhelm Kempff ile çalıştı. Hiç bir piyano yarışmasına katılmayan İdil Biret 16 yaşından itibaren Boston Senfoni, Leningrad Filarmoni, Londra Senfoni, Dresden Filarmoni gibi dünyanın büyük orkestraları ve Leinsdorf, Monteux, Keilberth, Scherchen gibi büyük şefleri ile beş kıtayı kapsayan iki bine yakın konser verdi ve bir çok festivale katıldı. Van Cliburn (ABD), Messiaen (Paris), Kraliçe Elisabeth (Belçika), Busoni (Italya) Franz Liszt (Weimar, Almanya), Richter (Moskova), Montreal (Kanada) gibi ünlü piyano yarışmalarında jüri üyeliği yaptı; Fransa, Polonya, İngillere, İtalıya, ABD ve Türkiye’de ödül ve nişanlar aldı. Biret bu güne kadar EMI, Decca, Atlantic/Finnadar, Naxos ve diğer firmalar için Amerika ve Avrupa’da 80 plak kaydetti. Bunlar arasında müzik tarihinde ilk kez komple diziler olarak seslendirilen Chopin’in bütün piyano eserleri ve Beethoven’in dokuz senfonisinin Liszt tarafından yapılan piyano uyarlamaları ile Brahms ve Rachmaninof’un bütün piyano eserleri, Boulez’in üç piyano sonatı, Ligeti’nin etüdleri ve Stravinsky’nin “Ateskuşu” bale müziğinin piyano uyarlaması da yer almaktadır. Bu kayıtlar Polonya’da Chopin Büyük Ödülü, Fransa’da Altın Diyapazon dâhil pek çok ödül almış olup Amerika, Avrupa ve Uzak Doğuda iki milyondan fazla satılarak büyük bir dinleyici kitlesine ulaştı. Ídil Biret Beethoven’in 32 piyano sonatının ve 6 konçertosunun kayıtlarını da tamamlamış olup bunlar 9 Senfoni uyarlaması ile birlikte İdil Biret Arşivi (IBA) serisinde dünya dağıtımına girmiştir (tamamı 19 CD). 2006 yılı Eylül ayında, İdil Biret’in müzik üzerinde düşüncelerini ve yaşam hikayesini konu alan “Fransada bir Türk Piyanisti” adlı kitap Buchet/Chastel yayınevi tarafından Fransa’da yayınlandı.. Bu kitabın Türkçe çevirisi 2007 yılında Can Yayınevi tarafından “Dünya sahnelerinde bir Türk piyanisti” adıyla ülkemizde de yayınlandı. Almanca çevirisi Staccato Verlag tarafindan gene aynı yıl yayınlanmış olup İngilizce çevirisi de basılmıştır. İdil Biret Ocak 2007’de Chopin’in bütün piyano eserlerinin kayıtları ve konser icraları ile Polonya kültürüne yaptığı katkılar nedeniyle Polonya Cumhurbaşkanı tarafından “Yüksek Liyakat Madalyası” ile taltif edildi. Biret halen Amerika’daki müzik nota basım firması IMC için Chopin’in bütün eserlerinin yeni bir edisyonunu hazırlamaktadır. İdil Biret 2008/2009 Türkiye çalışmaları çerçevesinde Ankara, İstanbul, İzmir, Adana, Mersin, Antalya, Ayvalık, Burdur, Denizli, Edirne, Eskişehir, Erzurum, Gaziantep. Konya, Niğde’de konserler verdi. 2010’da, Chopin’in 200. doğum yılı kutlamaları çerçevesinde, Polonya, İngiltere, Fransa, İskoçya, Almanya, ABD ve Türkiye’de de konserler verecektir